Türkçe rehber
Romanya'da sağlık sistemi, açık ve anlaşılır
Doktor bulmak, kamu sağlık sigortasını anlamak ve randevunuza hazırlanmak için pratik bilgiler. Romanya'yı ziyaret eden veya burada yaşayan herkes için bir rehber.
Acil tıbbi yardıma mı ihtiyacınız var? 112'yi arayın. Sağlık sigortanız olmasa da acil sağlık hizmeti alabilirsiniz.
Sigorta kapsamında mı, ücretli mi?
Romanya'da hem kamu hem özel sağlık kuruluşları vardır. Ödemeyi kimin yapacağı yalnızca kliniğin kamuya mı özele mi ait olduğuna değil, sigortanıza ve alacağınız hizmete bağlıdır.
Kamu sağlık sigortasında CNAS ulusal kurum, CAS ise yerel ofistir (Bükreş'te CASMB). Bu rehberde CAS terimini kullanıyoruz. Günlük konuşmalarda ve internette bu kısaltmaların birbirinin yerine, genel olarak ulusal sağlık sigortasını anlatmak için kullanıldığını görebilirsiniz.
Kamu sigortasının karşıladığı hizmetler
Kamu sigortası, CAS sözleşmesi olan kuruluşlarda kapsam dahilindeki hizmetleri karşılar. Uzman muayeneleri ve tetkikler için genellikle sevk belgesi gerekir.
Ücretini kendiniz ödediğiniz hizmetler
Genellikle doğrudan uzman randevusu alıp ücreti kliniğe ödeyebilirsiniz. Gitmeden önce muayene ücretini ve tetkikler için ek ücret alınıp alınmadığını sorun. Özel sağlık veya seyahat sigortanız varsa sigorta şirketinizin doğrudan ödeme ya da masraf iadesi koşullarını öğrenin.
Özel klinikler de CAS kapsamında randevu sunabilir. Randevu alırken kamu sigortasından yararlanmak istediğinizi söyleyin ve seçtiğiniz doktorun ve hizmetin kapsamda olup olmadığını sorun. Uygun randevu ve ayrılan ödenek durumuna göre beklemeniz gerekebilir.
Klinik mi hastane mi?
Acil olmayan bir muayene için aile hekimine veya ayakta hizmet veren bir kliniğe başvurabilirsiniz. Hastanelerin de yatış gerektirmeden randevu alabileceğiniz poliklinikleri olabilir.
- Kliniklerde uzman muayenesi, kontrol ve kan tahlili gibi hizmetler sunulur. Her kliniğin hizmetleri farklıdır; ihtiyacınız olan hizmeti verip vermediğini sorun.
- Hastanelerde ameliyat, yatış veya gözlem gerektiren tedaviler yapılır. Acil bir sağlık sorunu için 112'yi ararsanız ekip sizi bir kliniğe değil, hastanenin acil servisine götürebilir. Bu birimler genellikle UPU veya CPU olarak işaretlenir. Hastalar aciliyet durumuna göre değerlendirilir; muayene sırasını geliş sırası belirlemez.
Aile hekiminiz (medic de familie)
Romanya'da yaşıyorsanız günlük sağlık sorunları ve düzenli takip için ilk başvurabileceğiniz kişi aile hekiminizdir. Şikâyetlerinizi değerlendirir ve gerektiğinde sizi başka sağlık hizmetlerine yönlendirir.
Neden önemli
Aile hekiminiz tıbben gerekli olduğunda uzman muayenesi veya tetkik için sevk belgesi (bilet de trimitere) düzenleyebilir. İlaç reçete edebilir; bunlara bedeli kamu sigortası tarafından kısmen veya tamamen karşılanan ilaç reçeteleri (rețete compensate) de dahildir. Gerekli koşullar sağlandığında hastalık nedeniyle iş göremezlik raporu da verebilir. Bazı hizmetlerden aile hekimi sevki olmadan yararlanabilirsiniz.
Nasıl kayıt olunur
Bir aile hekiminin muayenehanesiyle iletişime geçip yeni hasta kabul edip etmediğini ve CAS sözleşmesi olup olmadığını sorun. Muayenehane, kayıt formunu ve durumunuza göre gereken belgeleri açıklayacaktır. Kimliğinizi, sigorta bilgilerinizi ve ikamet belgelerinizi hazırlayın. Romanya'nın kişisel kimlik numarası olan CNP'niz varsa onu da bildirin. Başka bir aile hekimine kayıtlıysanız geçiş kurallarını sorun.
Dilinizi konuşan bir doktor bulmak
Randevu almadan önce doktorun hangi dilleri konuştuğunu sorun. İnternet sitesinde Türkçe içerik olması, muayenenin de Türkçe yapılabileceği anlamına gelmez. Tercümana veya iletişim kurmanıza yardımcı olacak birine ihtiyacınız varsa bunu muayenehaneyle önceden görüşün.
Prevencia'da aile hekimi mi arıyorsunuz? Randevu almadan önce yeni hasta kaydının açık olup olmadığını, CAS kapsamındaki hizmetleri ve muayenenin hangi dilde yapılabileceğini sorun.
Sevk belgenizi kullanırken
Randevu alırken kliniğe veya laboratuvara sevkin hangi muayene ya da tetkik için düzenlendiğini söyleyin. Belgenin randevu tarihinde hâlâ geçerli olup olmayacağını ve hazırlık gerekip gerekmediğini sorun. Örneğin, bazı kan tahlillerinden önce aç kalmanız istenebilir.
Yanınızda getirmeniz gerekenler
Randevu alırken kliniğin hangi belgeleri istediğini sorun. Muayene için şunları hazırlayın:
- Pasaport veya kimlik, varsa oturma izni ve CNP numarası
- Varsa Romanya sağlık kartınız veya durumunuza uygun sigorta belgeleri, örneğin Avrupa Sağlık Sigortası Kartı (EHIC)
- Muayene veya tetkik için gerekiyorsa sevk belgeniz (bilet de trimitere)
- Önceki tetkik sonuçları, hastane taburcu belgeleri ve kullandığınız ilaçların dozlarını da içeren bir liste
Yaygın durumlar
Gereken belgeler ve kayıt işlemleri, Romanya'da bulunma nedeninize ve hangi ülkede sigortalı olduğunuza bağlıdır.
Sıkça sorulan sorular
Doktora mı ihtiyacınız var? Prevencia'dan randevu alın.
İnternetten randevu alırken doktorunuzu ve kliniğinizi seçebilirsiniz. Gitmeden önce muayenenin hangi dilde yapılacağını ve ücretin CAS tarafından mı yoksa sizin tarafınızdan mı karşılanacağını doğrulayın.
Resmî kaynaklar
Sigorta durumunuzu ve karşılanan hizmetleri öğrenmek için aşağıdaki sigorta bağlantılarını kullanın. Göçmenlerin sağlık hizmetlerine erişimi için IGI, Ukrayna'dan ayrılmak zorunda kalan kişiler için UNHCR bilgilerine bakabilirsiniz. Bazı sayfalar Romencedir.
Sigortanız aktif görünmüyorsa veya hangi belgeleri kullanacağınızdan emin değilseniz planlı randevunuzdan önce yerel CAS ofisi ya da sigorta kurumunuzla iletişime geçin. Evrak işlemleri nedeniyle acil sağlık hizmetine başvurmayı geciktirmeyin.