Gabay sa Filipino
Malinaw na gabay sa pagpapagamot sa Romania
Alamin kung paano humanap ng doktor, gumamit ng pampublikong health insurance at maghanda para sa konsultasyon. Praktikal na gabay para sa mga bumibisita o nakatira sa Romania.
May medikal na emergency? Tumawag sa 112. Maaari kang makatanggap ng emergency care kahit wala kang health insurance.
Gagamit ng CAS o ikaw ang magbabayad?
May pampubliko at pribadong mga klinika at ospital sa Romania. Ang babayaran mo ay nakadepende sa iyong insurance at sa serbisyong kukunin, hindi lang sa kung pampubliko o pribado ang klinika.
Sa pampublikong health insurance, CNAS ang pambansang ahensiya at CAS ang lokal na tanggapan (CASMB sa Bucharest). CAS ang tawag sa gabay na ito. Sa mga website at usapan, maaaring gamitin ang alinman sa mga daglat na ito para tukuyin ang pambansang health insurance.
Mga serbisyong sakop ng CAS
Sinasagot ng CAS ang mga serbisyong pasok sa mga patakaran nito sa mga klinika, ospital at laboratoryong may kontrata rito. Karaniwang kailangan ng referral para sa konsultasyon sa espesyalista at mga pagsusuri.
Mga serbisyong ikaw ang magbabayad
Karaniwan, maaari kang direktang mag-book sa espesyalista at magbayad sa klinika. Itanong muna ang presyo ng konsultasyon at hiwalay na bayad sa mga pagsusuri. Kung may private o travel insurance ka, alamin kung direktang magbabayad ang insurer o ibabalik nito sa iyo ang nagastos mo.
Maaari ring may appointment na sakop ng CAS sa pribadong klinika. Sabihin kapag nag-book na gagamit ka ng CAS at itanong kung sakop ang napiling doktor at serbisyo. Nakadepende rin sa bakanteng iskedyul at pondong magagamit kung kailan ka makakakuha ng appointment.
Klinika o ospital?
Para sa nakatakdang konsultasyon, magsimula sa family doctor o outpatient clinic. May outpatient department din ang ilang ospital kung saan puwedeng magpakonsulta nang hindi kailangang ma-admit.
- Mga klinika ang puntahan para sa konsultasyon sa espesyalista, follow-up at blood test. Iba-iba ang kanilang serbisyo, kaya tiyaking mayroon ng kailangan mo.
- Mga ospital ang nagbibigay ng pangangalagang maaaring mangailangan ng operasyon, pag-admit o pagmamatyag sa kondisyon. Kapag tumawag ka sa 112 para sa medikal na emergency, maaaring dalhin ka ng emergency team sa emergency department ng ospital sa halip na sa klinika. Madalas itong may karatulang UPU o CPU. Inuuna ang pasyenteng mas malubha ang kondisyon, kaya hindi laging ayon sa pagkakasunod ng pagdating ang pagpapatingin.
Ang iyong medic de familie (family doctor)
Kung nakatira ka sa Romania, puwede kang unang lumapit sa family doctor para sa karaniwang problema sa kalusugan at patuloy na pangangalaga. Susuriin niya ang iyong sintomas at tutulungan kang makakuha ng iba pang pangangalaga kung kailangan.
Bakit ito mahalaga
Maaaring magbigay ang family doctor ng referral (bilet de trimitere) sa espesyalista o para sa pagsusuri kung kailangan sa iyong kondisyon. Maaari rin siyang magreseta ng gamot, kabilang ang mga gamot na bahagya o buong sinasagot ng CAS (rețete compensate), at magbigay ng sertipiko para sa sick leave kung pasok ka sa mga kondisyon. May mga serbisyong hindi nangangailangan ng referral mula sa family doctor.
Paano magparehistro
Tawagan ang klinika ng family doctor at itanong kung tumatanggap pa sila ng pasyente at may kontrata sa CAS. Ipapaliwanag nila ang registration form at mga dokumentong kailangan sa iyong sitwasyon. Ihanda ang ID, detalye ng insurance at mga dokumento ng paninirahan. Ibigay ang iyong CNP kung mayroon ka; ito ang personal identification number sa Romania. Kung nakarehistro ka na sa ibang doktor, itanong ang patakaran sa paglipat.
Paghahanap ng doktor na nagsasalita ng iyong wika
Itanong bago mag-book kung anong mga wika ang sinasalita ng doktor. Ang pagkakaroon ng website sa Filipino ay hindi nangangahulugang puwedeng magpakonsulta sa Filipino. Kung kailangan mo ng interpreter o kasama para tumulong sa pag-uusap, ipaalam muna ito sa klinika.
Naghahanap ng family doctor sa Prevencia? Bago mag-book, itanong kung maaari pang magparehistro, aling mga serbisyo ang sakop ng CAS at anong wika ang magagamit sa konsultasyon.
Paggamit ng referral
Sabihin sa klinika o laboratoryo kung para saan ang referral mo kapag nag-book. Itanong kung valid pa ito sa araw ng appointment at kung may kailangang paghahanda, tulad ng pag-aayuno bago ang blood test.
Ano ang dapat dalhin
Itanong sa klinika ang mga kailangang dokumento kapag nag-book. Ihanda ang mga ito para sa pagbisita:
- Pasaporte o ID, kasama ang residence permit at CNP kung mayroon ka
- Romanian health card kung nabigyan ka na, o mga dokumento ng insurance na naaangkop sa iyo, tulad ng EHIC
- Referral (bilet de trimitere), kung kailangan para sa konsultasyon o pagsusuri
- Mga dating resulta ng pagsusuri, papeles sa paglabas ng ospital at listahan ng kasalukuyang gamot at dosis
Mga karaniwang sitwasyon
Ang mga dokumento at hakbang sa pagpaparehistro ay nakadepende sa dahilan ng pananatili mo sa Romania at kung saang bansa ka may insurance.
Mga madalas itanong
Kailangan ng doktor? Mag-book sa Prevencia.
Pumili ng doktor at lokasyon sa online booking. Bago ang pagbisita, kumpirmahin ang wika ng konsultasyon at kung sakop ng CAS ang appointment o ikaw ang magbabayad.
Mga opisyal na mapagkukunan
Gamitin ang mga link tungkol sa insurance para tingnan kung aktibo ang iyong insurance at aling serbisyo ang sakop. May impormasyon ang IGI tungkol sa pagpapagamot para sa mga dayuhan, at may gabay ang UNHCR para sa mga napilitang lumikas mula sa Ukraine. Nasa Romanian ang ilang pahina.
Kung hindi lumalabas na aktibo ang iyong insurance o hindi ka sigurado sa mga kailangang dokumento, kontakin ang lokal na CAS o iyong insurer bago ang nakatakdang appointment. Huwag ipagpaliban ang emergency care para mag-asikaso ng papeles.